شماره بیست و پنجم

۰۹ دی ۱۳۹۴ | ۱۸:۳۹

مظاهر فرهنگ ایرانی در حوزه علمی نصیریه
بررسی مجازات های کیفری زنان باستان از هخامنشیان تا پایان ساسانیان
شخصیت علمی و ادبی امیر علیشیر نوایی و اثر بخشی مکتب ساز او
چگونگی بازتاب اندیشه اصلاح طلبی و تجدد خواهی از آغاز تا انقلاب مشروطه
بررسی و تحلیل تاریخنگاری حافظ ابرو
بررسی عملکرد و اقدامات عبدالله امیر طهماسبی در حکومت آذربایجان
مظاهر فرهنگ ایرانی در حوزه علمی نصیریه

اگرچه در سال‌های نخستین هجوم مغولان، بسیاری ازعناصر و شاخصه‌های فرهنگی ایران در معرض انهدام قرار گرفتند، ولی مدتی بعد شاهد نوعی بازتولید فرهنگی در این دوران هستیم. حمایت مادی و معنوی از دانشمندان و پژوهشگران و به وجود آمدن مراکز بزرگ علمی، از جمله رصدخانه ها، درپوشش نهادهای بزرگ وقفی، اسباب این مهم را فراهم می‌کرد. در مقاله حاضر، منظوراز توسعه‌ی فرهنگی، در حقیقت گسترش روز افزون ارزش‌ها و مظاهر فرهنگی ایران در دوران حاکمیت مغولان و ایلخانان از طریق اقدامات خواجه نصیرالدین طوسی و شاگردانش می‌باشد. نگارنده کوشیده است با برقرار نمودن تعادل بین شاخص‌های توسعه‌ی فرهنگ ایرانی، مانند میزان گسترش کمّی و کیفی تعلیم و تربیت، ایجاد فضای مناسب برای تحقیقات علمی و آفرینندگی فرهنگی، گسترش علائم و نمادهای خصوصی فرهنگ ایران از طریق آلات رصدی، استنساخ کتب و تولیدات علمی گوناگون در حوزه‌ی مورد مطالعه، نشانه های فرهنگ ایرانی را بیابد؛ بنابراین، با استفاده از روش تاریخی، منابع تحقیقی و پژوهش‌های صورت گرفته را با منابع اصلی مقایسه کرده و در صورت وجود اختلاف، به بررسی و نقد آن‌ها پرداخته است. در این پژوهش، گذشته از معرفی حوزه‌ی علمی نصیریه و تولیدات علمی آن‌ها بر معرفی و ردیابی فعالیت‌های علمی شاگردان خواجه نصیر و نقش مهمی که در حفظ زنجیره‌ی احیای فرهنگ ایرانی ایفا نمودند، تأکید گردیده است.
بررسی مجازات های کیفری زنان باستان از هخامنشیان تا پایان ساسانیان

مقاله‌ی حاضر، به بررسی مجازات‌های کیفری زنان ایران باستان، از هخامنشیان تا پایان ساسانیان می‌پردازد. سؤال اصلی این است که در تعیین مجازات‌های کیفری زنان در ایران باستان چه عامل یا عواملی نقش داشتند. در این پژوهش از روش تحقیق اسنادی و تاریخی بهره گرفته شده وبه تبیین و بررسی موضوع پرداخته شده است. با مطالعه‌ی کتب پهلوی، همانند ارداویراف نامه و وندیداد، که در دسترس بوده، برخی از مجازات‌های زنان را در دوره‌ی مورد نظر مشخص ساخته‌ایم. عوامل مهم در این زمینه، متأثر از شرایط داخلی و خارجی جامعه‌ی ایران باستان بوده است، که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد: خانواده، حکومت، آموزه‌های دینی و قوانین ملل در تعیین مجازات‌های زنان ایران باستان تأثیرگذار بودند؛ چنان‌که اگر زنی به شوهر خودخیانت می‌کرد، این شوهر بود که زن را مجازات می کرد.اگر مردی مرتکب گناهی می‌شد، برای جبران گناه مرد، دختر یا خواهر مرد توسط محاکم رسمی حکومت مجازات می‌شدند. اکثر مجازات‌هایی که در کتاب‌های وندیداد و ارداویراف نامه ذکر شده، بر اساس آموزه‌های دینی بوده است. و مجازات زنان زانیه هم بر اساس قوانین ملل صورت می‌گرفت.
شخصیت علمی و ادبی امیر علیشیر نوایی و اثر بخشی مکتب ساز او

امیرعلیشیر نوایی، سیاستمدار و فرهنگمرد پرآوازه‌ی روزگار تیموری، واجد جایگاهی درخور و والا در تاریخ فرهنگ ایران است. آنچه هویدا می¬نماید، شخصیت سیاسی - ادبی خاص وی از جمله‌ی دلایل دستیابی او به چنین جایگاهی است. چگونگی و چرایی خاص بودن شخصیت سیاسی - ادبی امیرعلیشیر نوایی موضوعی است که در این مقاله مورد بررسی و واکاوی قرار گرفته است. از این رهگذر، عملکرد سیاسی امیرعلیشیر، نقش او در ادب ترکی، تأثیر وی بر گسترش قلمروِ فرهنگ ایرانی، اثربخشی مکتب¬ساز او و همچنین تدوین فرهنگ¬لغت¬های متعدد با تکیه بر آثار وی، بازبینی شده است.
چگونگی بازتاب اندیشه اصلاح طلبی و تجدد خواهی از آغاز تا انقلاب مشروطه

ایران از سال های نخست قرن سیزدهم هجری قمری/ نوزدهم میلادی، در پی گسترش روابط سیاسی – اقتصادی خود با کشورهای اروپایی و ورود ناخواسته به چرخه‌ی نظام سرمایه‌داری غرب، در مسیر اندیشه‌های اصلاح طلبی و تجددخواهی قرار گرفت. برخلاف بسیاری از کشورهای توسعه یافته‌ی اروپای غربی که روند نوسازی و تحول سیاسی – اقتصادی در آن‌ها به وسیله‌ی طبقه‌ی متوسط جدید آغاز شد و تداوم یافت، در دوره‌ی قاجار، به دلیل ساختار سیاسی، اجتماعی و فرهنگی اقتدارگرا و فقدان یک طبقه‌ی اجتماعی قدرتمند نوگرا، اصلاحات از بالا و توسط عناصر دیوان سالار اصلاح طلب، از قبیل میرزا تقی خان امیرکبیر، میرزا حسین خان سپهسالار و میرزا علی خان امین الدوله به انجام رسید. بر این اساس، اصلاحات مزبور ماهیتی اقتدارگرا داشت. به عبارت دیگر، اصلاحات عصر قاجار در راستای نوسازی ساختار اداری، مالی و نظامی کشور و به منظور تقویت دولت مرکزی ایران صورت گرفت. امّا از آن‌جایی‌که اصلاحات مزبور موقعیت و منافع برخی از درباریان، دیوان سالاران سنتی و بخشی از عناصر قدرتمند سنتی جامعه را تضعیف می‌کرد، تداوم چنین روندی با موانع جدی روبه‌رو گردید. از سوی دیگر، ورود سیاحان و مبلغان مذهبی اروپایی به ایران، مسافرت ایرانیان به اروپا، ترجمه‌ی کتاب‌های گوناگون غربی، انتشار روزنامه و عوامل دیگر، موجب گسترش روند تجددخواهی در میان اقشار متوسط جامعه شد. از این رو به موازات اصلاحات از بالا که به وسیله‌ی دیوان سالاران اصلاح طلب قاجار صورت گرفت، روشنفکران تجددخواه نیز به انتشار افکار خود که ملهم از اندیشه‌های اومانیستی، ناسیونالیستی، لیبرالیسم، سوسیالیسم و سکولاریسم غرب بود، پرداختند. روشنفکران تجدد خواه، به دلیل استبداد قاجارها و مخالفت اقشار سنتی جامعه، در صدد ایجاد ارتباط با علمای نوگرا و آمیختگی اندیشه های عرفی خود با مفاهیم اسلامی برآمدند. اما ناکامی اصلاحات دوره‌ی ناصری و مظفری، مقدمات انقلاب مشروطه را رقم زد.
بررسی و تحلیل تاریخنگاری حافظ ابرو

حافظ ابرو، مورّخ نامی و پرکار قرن نهم هجری قمری دارای آثاری است که جزءِ مهم‎ترین متون تاریخ‎نگاری ایرانی ـ اسلامی محسوب‎می‎شود. آثار وی گنجینه‎ای از اطلاعات سیاسی ـ نظامی عصر تیموریان به‎شمارمی‎آید. این مقاله می‎کوشد با بهره‎گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی، تاریخ‎نگاری حافظ ابرو را بررسی و تحلیل کند. بر این اساس، شکل‎شناسی و مضامین آثار حافظ ابرو، منابع اطلاعاتی، ویژگی‎های تاریخ‎نگاری، نثر و شیوۀ نگارش و روش تاریخ‎نگاری وی، از مهم‎ترین موضوعات آن به‎شمارمی‎رود. یافته‎های این پژوهش نشان‎می‎دهد که آثار حافظ ابرو به لحاظ شکل‎شناسی، مجموعه‎ای از تاریخ‎نگاری عمومی، تاریخ‎نگاری سلسله‎ای و ذیل‎نویسی است. مورّخ در نگارش آثار خویش از منابع مکتوب، شفاهی و مشاهدات خویش بهره برده‎است. از ویژگی‎های تاریخ‎نگاری وی می‎توان به دستوری‎بودن نگارش تاریخ، توجه به تاریخ سیاسی ـ نظامی و حاکمیت دیدگاه سلطنت‎گرایانه بر تاریخ نگاری وی اشاره کرد. حافظ ابرو در نگارش آثار خویش، نثری مابین نثر ساده و متکلّف را برگزیده است. همچنین، بهره‎گیری حافظ ابرو از روش توصیفی بر اساس نداشتن دیدگاه انتقادی و کمرنگ‎بودن بینش علّی و بینش اجتماعی، تاریخ‎نگاری وی را به واقعه‎نگاری نزدیک ساخته‎است؛ به علاوه، وی نتوانسته‎است با نزدیک‎شدن به بی‎طرفی تاریخی، بینش تاریخی خود را از مرزهای سنتی فراتر ببرد.
بررسی عملکرد و اقدامات عبدالله امیر طهماسبی در حکومت آذربایجان

آذربایجان همواره در طول تاریخ یکی از ایالات مهم ایران به شمار می‌رفته است و به موجب اسناد و منابع مدون سابقه‌ای طولانی به عنوان یکی از مراکز حساس و راهبردی در تاریخ ایران زمین از خود به جای گذاشته، اما این ایالت همواره دستخوش حوادث گوناگونی بوده است. امیر لشکر عبدالله خان امیر طهماسبی شخصیتی نظامی بود که از طرف رضا خان سردار سپه مأموریت یافت تا این ایالت را جانی تازه بخشد. عبدالله طهماسبی نیز در راه گسترش امنیت و رفاه آذربایجان تلاش‌های بسیاری نمود. در این مقاله تلاش بر این است که با تکیه بر اسناد و منابع جدید به نحوه‌ی حکمرانی، مهم‌ترین فعالیت‌ها و اقدامات عبدالله امیرطهماسبی درآذربایجان به عنوان یک رجل نظامی اوایل دوره‌ی پهلوی، اشاره شود و این‌که چگونه وی با مشکلات به وجود آمده مبارزه نموده و فرجام کار و نتایج اقداماتش چگونه مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد.


صاحب امتياز: دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر ری مدير مسئول: دکتر محمد تقی امامی خویی سر دبير: دکتر اللهیار خلعتبری مدیر داخلی: دکتر محمد کلهر ويراستار: دکتر غلامرضا برهمند
صاحب امتياز: دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر ری
مدير مسئول: دکتر محمد تقی امامی خویی
سر دبير: دکتر اللهیار خلعتبری
مدیر داخلی: دکتر محمد کلهر
ويراستار: دکتر غلامرضا برهمند
تاريخ انتشار:: 2015-08-14
نشاني الکترونيک: moskuya@Gmail.com


نظر شما :